FHT no Asia Centre Konklui Ho Susesu Formasaun Seguransa Dijitál ba Treinadór sira (TOT) iha Dili
Fundasaun Hadomi Timor (FHT), iha parseria besik ho Asia Centre no hetan apoiu husi The Asia Foundation in Timor-Leste (TAF), konklui ho susesu Formasaun intensivu ba Seguransa Dijitál ba Formadór sira (TOT) ne’ebé hala’o iha loron 27–28 Outubru 2025, iha Salaun HAK, Dili. Eventu loron rua ne’e nu’udar parte ida husi Programa Formasaun Seguransa Dijitál ba dala 2, ne’ebé estratéjikamente dezeña atu harii rede kualifikadu husi fasilitadór lokál sira ne’ebé iha kapasidade atu replika no hasa’e konxiénsia komunidade sira kona-ba seguransa dijitál iha Timor-Leste laran tomak.
Sesaun ne’e loke husi Sra. Heidi Arbuckle, Adjuntu Reprezentante Nasaun nian husi The Asia Foundation in Timor-Leste ho deklarasaun forte sira ne’ebé subliña formasaun nia importánsia no destaka nesesidade husi seguransa dijitál hodi proteje dadus individuál no institusionál, no subliña katak forsa organizasionál depende ba protesaun dijitál ne’ebé metin. Sra. Arbuckle mos haksolok ho partisipasaun oioin husi Organizasaun Sosiedade Sivil no parseiru TAF sira, inklui ADTL, FOKUPERS, AJAR, HAK, no grupu ativista foinsa’e sira, ne’ebé hotu-hotu presiza atu proteje sira-nia dadus individual no mos institusionál iha online.
Sr. Nicho Linux nudar Diretór Ezekutivu FHT nian, artikula objetivu estratéjiku TOT nian: atu dezenvolve formadór lokál sira ne’ebé bele ajuda FHT habelar no sustenta konxiénsia seguransa dijitál, hodi hateten katak FHT iha kompromisu ba asaun reál, prepara ema atu defende sira-nia an, sira-nia instituisaun, no sira-nia direitu dijitál, la’ós de’it diskute iha nivel polítika.
Formasaun komprensivu ne’e lidera husi facilitador/a nain 3 mak hanesan Sra. Kartini Sunityo ‘Karin’ (Asia Centre), Sr. Nicho Linux (FHT) no Sr. Jose Alfredo Martins (FHT). Partisipante sira envolve iha formasaun ne’e aprende hodi hasa’e sira nia konesementu no abilidade krusiál sira hanesan identifikasaun no prevensaun ba ameasa sibernétika komún sira (hanesan phishing, scams, hacking, doxing, misinformation no malware), protesaun dadus institusionál, utilizasaun ferramenta seguru, no hahalok dijitál ne’ebé responsavel. Krusialmente, formasaun ne’e foka ba abilidade fasilitasaun liu husi simulasaun prátika, hodi fó kbiit ba partisipante sira atu treina ema seluk ho efetivu.

Partisipante sira elojia tebes formasaun ne’e no nota katak lisaun sira exelente, prátiku, no aplikavel duni ba sira nia serbisu loroloron nian.
Serimónia ne’e konklui ho diskursu husi Sr. Hector Salazar Salame nudar Reprezentante Nasaun nian husi The Asia Foundation in Timor-Leste. Sr. Salazar Salame salienta katak Seguransa Dijitál esensiál iha era ohin loron tanba, enkuantu teknolojia atualizadu no sofistikadu beibeik, dala barak ema hasoru dezafiu tanba koñesimentu ne’ebé ki’ik. Nia afirma katak teknolojia lori benefísiu pozitivu barak, maibé presiza koñesimentu atu halo diferensa entre prátika online ne’ebé di’ak no ladi’ak. Nia espresa orgullu ba FHT tanba laos deit servisu iha advokasia no polítika sira maibe mos foti foti asaun konkreta no prátika liu husi treinu indivídu sira atu sai matenek iha area dijitál.
Treinamentu ne’e konklui ho distribuisaun Sertifikadu Partisipasaun nian ba partisipante no fasilitadór sira hotu ne’ebé dedikadu iha atividade loron 2 ne’e to remata.
Ba detallu informasaun kona-ba Programa Seguransa Dijitál tinan ida-ne’e nian no inisiativa FHT sira iha futuru bele vizita: www.hadomitimor.info.tl
